Ο ΥΒΡΙΔΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΕ ΠΛΗΡΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΕΞΕΛΙΧΘΗΚΕ ΕΝ ΜΙΑ ΝΥΚΤΙ

Ο ΥΒΡΙΔΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΓΙΝΕΙ ΑΝΑΠΟΣΠΑΣΤΟ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΥΞΑΝΟΜΕΝΗ ΣΥΝΑΦΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΜΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΕΥΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΟΠΩΣ ΤΑ ΑΥΤΟΝΟΜΑ ΟΠΛΑ Ο ΥΒΡΙΔΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΟΡΙΟ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΕΧΕΙ ΚΑΤΑΣΤΕΙ ΔΥΝΑΤΟΣ

Η ΜΟΣΧΑ ΒΛΕΠΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΗΣ ΝΑ ΔΙΕΞΑΓΕΙ ΕΝΑΝ ΜΑΚΡΥ ΠΟΛΕΜΟ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΑΥΤΟΥ ΠΟΥ ΘΕΩΡΕΙ ΔΥΤΙΚΗ ΗΓΕΜΟΝΙΑ ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Ο ΡΩΣΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΠΟΥΤΙΝ ΟΝΟΜΑΖΕΙ «ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΙΤ» ΤΟΝ ΕΧΘΡΟ ΤΟ ΤΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΝΝΟΕΙ ΜΕ ΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΙΤ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΑΣΑΦΕΣ ΙΣΩΣ ΓΙΑ ΛΟΓΟΥΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΑΛΛΑ ΟΙ ΑΠΩΤΕΡΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΞΕΚΑΘΑΡΑ ΟΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΩΝ ΗΠΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΠΟΥ ΗΓΟΥΝΤΑΙ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ

ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ 'Η ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΚΑΙ ΣΥΓΧΩΝΕΥΤΗΚΑΝ ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΟΥΝ ΤΟΝ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ ΕΙΝΑΙ ΣΥΧΝΑ ΔΥΣΚΟΛΟ ΝΑ ΔΙΑΚΡΙΘΟΥΝ ΝΑ ΑΠΟΔΩΣΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΟΥΝ Η ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΟΤΙ ΕΝΑΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΣ ΜΗ ΚΡΑΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΛΑΜΒΑΝΕΙ ΚΡΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ Η Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΘΕΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΚΥΒΕΡΝΟΧΩΡΟ ΜΕ ΕΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΑΠΟΘΑΡΡΥΝΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΠΑΡ' ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΑΠΟ ΥΒΡΙΔΙΚΕΣ ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΑΠΟΔΟΘΕΙ ΣΤΟ ΚΡΕΜΛΙΝΟ

ΡΩΣΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΕΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΕ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΟΜΑΔΕΣ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΜΟΣΧΑΣ ΠΟΥ ΕΝΕΡΓΟΥΝ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΓΙΑ ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΝ ΨΕΥΔΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΤΙΚΕΣ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΔΙΑΔΙΔΟΝΤΑΙ ΣΕ ΠΟΛΛΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΑΔΡΑΜΑΤΙΣΤΟΥΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΩΣ Η ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΠΟΥ ΔΙΑΚΙΝΕΙ Η ΡΩΣΙΑ ΕΙΝΑΙ ΜΕΡΙΚΕΣ ΦΟΡΕΣ ΠΟΛΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ

Ο υβριδικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Δύσης

Σε αυτό το άρθρο, θα προχωρήσουμε περαιτέρω τη συζήτηση για τον υβριδικό πόλεμο θέτοντας ένα ερώτημα που έχει γίνει όχι μόνο επίκαιρο αλλά και κρίσιμο εν μέσω πρόσφατων διεθνών συγκρούσεων: πώς η Ρωσία διεξάγει έναν υβριδικό πόλεμο κατά της Δύσης; Προσπαθώ να κατανοήσουμε τις πτυχές και τις επιπτώσεις της, καθώς και τη λογική πίσω από τη στρατηγική της Ρωσίας να υπονομεύσει την ασφάλεια των δυτικών δυνάμεων.

Ο υβριδικός πόλεμος της Ρωσίας – μύθος ή πραγματικότητα;

Μια από τις βασικές πτυχές των κοινών εργαλείων που τα κράτη συγχέουν με την απελευθερωτική υβριδική πόλεμο, όπως μη κρατικούς παράγοντες, πολιτικές δολοφονίες, κατασκοπεία, κυβερνο-επιθέσεις, εκλογικές παρεμβάσεις και παραπληροφόρηση, είναι ότι υπάρχει άφθονο περιθώριο για εύλογη άρνηση - και υπάρχουν συχνά λίγα στοιχεία για να διαπιστωθεί η ενοχή. Δεν αποκηρύσσονται όλες οι ενέργειες – μερικές φορές η επιθετική στάση απαιτεί την ανάληψη ευθύνης για τις πράξεις κάποιου, αλλά η διαφυγή από την ενοχή συχνά προσφέρει στρατηγικά μερίσματα. Έτσι, όταν ήταν πολιτικά και στρατηγικά πρόσφορο να αποκηρύσσουν τους "μικρούς πράσινους άνδρες" ~ "little green men" που εισέβαλαν σε τμήματα της Κριμαίας το 2014, η Ρωσία το έκανε (για ένα διάστημα).

Τα όργανα ή τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται και συγχωνεύτηκαν για να απελευθερώσουν τον υβριδικό πόλεμο είναι συχνά δύσκολο να διακριθούν, να αποδώσουν και να επιβεβαιώσουν. Η απόδειξη ότι ένας συγκεκριμένος μη κρατικός παράγοντας λαμβάνει κρατική υποστήριξη ή η σύνδεση των επιθέσεων στον κυβερνοχώρο με ένα κράτος είναι ένα αποθαρρυντικό έργο. Παρ' όλα αυτά, τα τελευταία χρόνια, μια σειρά από υβριδικές επιθέσεις έχουν αποδοθεί στο Κρεμλίνο. Τα δημόσια στοιχεία που επιβεβαιώνουν τη ρωσική παρέμβαση στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ το 2016 και η παραδοχή από τον Πρόεδρο Πούτιν ότι η Wagner χρηματοδοτήθηκε από τη Ρωσία είναι δύο περιπτώσεις.

Ο υβριδικός πόλεμος φαίνεται να έχει γίνει αναπόσπαστο μέρος της πολιτικής της Μόσχας έναντι της Δύσης. Με την αυξανόμενη συνάφεια και αποτελεσματικότητα των μη κρατικών φορέων καθώς και την έλευση νέων τεχνολογιών όπως τα αυτόνομα όπλα, ο υβριδικός πόλεμος κάτω από το παραδοσιακό όριο του πολέμου έχει καταστεί δυνατός. Τα κράτη μερικές φορές δεν χρειάζεται καν να δημιουργήσουν ή να καλλιεργήσουν μη κρατικούς φορείς, επειδή οι συναλλακτικές σχέσεις με τις υπάρχουσες ομάδες μπορούν να κάνουν τη δουλειά. Για παράδειγμα, σε ένα σημείο, οι αναφορές των μυστικών υπηρεσιών πρότειναν ότι ο ρωσικός στρατός προσέφερε κρυφά επικηρυγμένες επικηρυγμένες σε μαχητές που συνδέονται με τους Ταλιμπάν για τη στόχευση των δυνάμεων του συνασπισμού στο Αφγανιστάν. Εν τω μεταξύ, οι νέες τεχνολογίες επιτρέπουν στα κράτη να χρησιμοποιούν βία από απόσταση και να αρνούνται τη συμμετοχή τους. Οι επιθέσεις με drones και οι επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές είναι καλά παραδείγματα αυτού.

Ένας ρωσικός πύραυλος πλήττει μια κρίσιμη εγκατάσταση ηλεκτροδότησης στο Χάρκοβο της Ουκρανίας, προκαλώντας μπλακ άουτ σε όλη την περιοχή, 11 Σεπτεμβρίου 2022.© Reuters / Εικόνες Εξωφύλλου )

Ο υβριδικός πόλεμος της Ρωσίας βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη τα τελευταία χρόνια, αλλά δεν εξελίχθηκε εν μία νυκτί. Κορυφαίοι Ρώσοι αξιωματούχοι άρχισαν να ζητούν ένα ολοκληρωμένο δόγμα ασφαλείας πριν από περίπου μια δεκαετία. Ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου της Ρωσίας, στρατηγός Βαλέρι Γκερασίμοφ, πρότεινε το 2013 ότι η πολιτική ασφάλειας της χώρας πρέπει να προσαρμοστεί στην μεταβαλλόμενη φύση των συγκρούσεων. Σε ένα άρθρο που έχει ελεγχθεί ευρέως στους δυτικούς κύκλους πολιτικής, ο Gerasimov τόνισε τον αυξανόμενο ρόλο των μη στρατιωτικών μέσων για την επίτευξη πολιτικών και στρατηγικών στόχων.

Ο Γκερασίμοφ αναφέρθηκε όχι μόνο σε αυτοματοποιημένα εργαλεία, ρομποτικής και τεχνητής νοημοσύνης σε ένοπλες συγκρούσεις, αλλά και στη χρήση ασύμμετρων ενεργειών και σφαιρών πληροφοριών για την αντιστάθμιση του πλεονεκτήματος ενός εχθρού. Τέτοιες ασύμμετρες ενέργειες κυμαίνονται από τον ανταρτοπόλεμο έως τις τρομοκρατικές επιθέσεις και από τη δημιουργία και την υποδαύλιση της κακής/παραπληροφόρησης έως την άμεση κρατική προπαγάνδα σε συνδυασμό με την προληπτική διπλωματία. Όταν ένας ανταγωνιστής απολαμβάνει την υπεροχή όσον αφορά τις δυνατότητές του, ένα κράτος μπορεί να χρησιμοποιήσει έναν συνδυασμό αυτών των εργαλείων για να υπονομεύσει το πλεονέκτημα ενός αντιπάλου. Ο αείμνηστος επικεφαλής της Ρωσικής Ακαδημίας Στρατιωτικών Επιστημών, στρατηγός Makhmut Gareev, είχε υποστηρίξει ότι ένα από τα διδάγματα που θα μπορούσε να αντλήσει η Ρωσία από την εισβολή της Κριμαίας το 2014 ήταν να τελειοποιήσει τη χρήση ήπιας ισχύος, πολιτικής και πληροφοριών για την επίτευξη στρατηγικών στόχων.

Και οι δύο Ρώσοι αξιωματούχοι ουσιαστικά αναδεικνύουν την ανάγκη ανάπτυξης μιας στρατηγικής που θα μπορούσε να περιορίσει την ασυμμετρία ισχύος μεταξύ των δυτικών δυνάμεων και της Ρωσίας. Κατανόησαν ότι η Ρωσία δεν είχε, σε καμία περίπτωση, τη στρατιωτική ικανότητα ή τους οικονομικούς πόρους να είναι στο ίδιο επίπεδο με τις δυτικές δυνάμεις, αλλά η εκτεταμένη ενσωμάτωση των μη στρατιωτικών μέσων με κινητική ισχύς θα μπορούσε να μειώσει, αν όχι να ακυρώσει, αυτή τη διαφορά ισχύος.

Τα στρατιωτικά δόγματα της Ρωσίας του 2010 και του 2014 αναφέρονταν επίσης στην ολοκληρωμένη χρήση στρατιωτικών και μη στρατιωτικών πόρων και μέσων. Αυτά δεν ανέφεραν ρητά τον υβριδικό πόλεμο ως πρότυπο, αλλά μια κριτική ματιά στην πολιτική ασφάλειας της Ρωσίας αποκαλύπτει ότι τα μη στρατιωτικά μέσα όχι μόνο έχουν χρησιμοποιηθεί εκτενώς τα τελευταία χρόνια, αλλά έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί για να συμπληρώσουν τη σκληρή δύναμη. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα που απεικονίζουν αυτόν τον συνδυασμό, συμπεριλαμβανομένης της αναχαίτισης της παραπληροφόρησης, της χορηγίας μη κρατικών παραγόντων στην ευρωπαϊκή γειτονιά της Ρωσίας και πέραν αυτής, της έναρξης κυβερνοεπιθέσεων, της παρεμοδότησης στις εκλογικές διαδικασίες των δυτικών χωρών και της χρήσης ενέργειας ως όπλου.

Η απασχόληση τέτοιων εργαλείων μειώνει την ασυμμετρία ισχύος μεταξύ δύο κρατών με διάφορους τρόπους. Η διαδικασία λήψης αποφάσεων του στόχου μπορεί να υποστεί ζημιά επειδή μια μη αποδοτική δύναμη έχει διεξάγει την εχθρική ενέργεια ή υπάρχει εύλογη άρνηση από την πλευρά του επιτιθέμενου. Η πόλωση μπορεί να βαθύνει σε κρατικά και κοινωνικά επίπεδα λόγω παραπληροφόρησης. Ορισμένοι παράγοντες και αφηγήσεις που ευθυγραμμίζονται με τους στόχους του επιτιθέμενου υποστηρίζονται και επεκτείνονται. Η έλλειψη στρατιωτικών μέσων για την αντιστάθμιση της υπεροχής της σκληρής ισχύος του στόχου αντισταθμίζεται εν μέρει από άλλα είδη μόχλευσης όπως η ενέργεια (και ακόμη και η παροχή τροφίμων). Αυτά είναι μόνο μερικά παραδείγματα.

Το modus operandi της Ρωσίας

Όπως υπαινίχθηκε προηγουμένως, η στρατιωτική εμπλοκή μπορεί επίσης να είναι έμμεση, με ένοπλους μη κρατικούς παράγοντες να διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στις σύγχρονες συγκρούσεις. Για παράδειγμα, προκειμένου να αποπεραστεί η προσπάθεια της Μολδαβίας να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), η Μόσχα συνδυάζει τη στρατιωτική παρουσία στο ανατολικό τμήμα της χώρας με μη στρατιωτικές υβριδικές στρατηγικές. Αυτές οι μη στρατιωτικές στρατηγικές περιλαμβάνουν την πατρονάρισμα αντιευρωπαϊκών ομάδων, την αξιοποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού εις βάρος του λαού της Μολδαβίας και την αναζωπύρωση της παραπληροφόρησης μέσω τοπικών ομάδων καθώς και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είναι αυτονόητο ότι η Μολδαβία είναι στόχος επειδή επιθυμεί την πλήρη ολοκλήρωση στο ευρωπαϊκό μπλοκ. Στη Μολδαβία, ο υβριδικός πόλεμος της Ρωσίας έχει ως στόχο την ανατροπή της φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης της χώρας.

Στη Μολδαβία, ο υβριδικός πόλεμος της Ρωσίας έχει στοχεύσει τη φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση της χώρας. Στη φωτογραφία: διαμαρτυρίες κατά της δυτικού προσανατολισμού κυβέρνησης της Μολδαβίας, Σεπτέμβριος 2022. © CNN )

Εν τω μεταξύ, ο στόχος στη Συρία ήταν να εδραιωθεί ο έλεγχος του φιλορώσου καθεστώτος του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ. Η άμεση στρατιωτική εμπλοκή των ρωσικών δυνάμεων ήταν πιο διαδεδομένη στη Συρία, επειδή η κατάσταση το επιτρέπει αυτό. Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν συγχωνευθεί με την υποστήριξη των ένοπλων μαχητών, της προπαγάνδας και της παραπληροφόρησης, της διπλωματίας και της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής επιρροής. Ο πρωταρχικός στόχος στη Συρία ήταν όχι μόνο η επέκταση της ρωσικής επιρροής στη Μέση Ανατολή, αλλά και η αξιοποίηση αυτού για να πλήξει τις σχέσεις μεταξύ των χωρών της Μέσης Ανατολής και της Δύσης.

Η περίπτωση της Συρίας δείχνει σαφώς ότι ο υβριδικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Δύσης υπερβαίνει κατά πολύ τα γεωγραφικά όρια των ευρωπαϊκών ή δυτικών χωρών. Ένα άλλο παράδειγμα αυτού είναι ο ρωσικός υβριδικός πόλεμος στην Αφρική, που έχει σχεδιαστεί για να υπονομεύσει τη δυτική επιρροή στην πλούσια σε πόρους ήπειρο. Στο Σαχέλ, η Ρωσία επωφελήθηκε από την επιδείνωση των σχέσεων με τις δυτικές δυνάμεις και διαπράχθηκε αντι-δυτικά αισθήματα επεκτείνοντας το αποτύπωμά της. Σε χώρες όπως το Μάλι και η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, η Ρωσία παρέχει βοήθεια για την ασφάλεια, διπλωματική υποστήριξη και βοήθεια σε επιχειρήσεις ενημέρωσης. Ένας στόχος είναι η οικοδόμηση παγκόσμιας επιρροής. Ένας άλλος είναι η υπονόμευση των δυτικών συμφερόντων. Και οι δύο πάνε χέρι-χέρι για τη Μόσχα.

Είναι συχνά δύσκολο να διαγνωστεί πλήρως μια ενεργή ή πρόσφατη υβριδική απειλή. Για παράδειγμα, όταν το TV5Monde της Γαλλίας δέχθηκε μια σφοδρή επίθεση στον κυβερνοχώρο το 2015, η τζιχαντιστική οργάνωση Ισλαμικό Κράτος κρίθηκε αρχικά υπεύθυνη. Αργότερα διαπνέει ότι η επίθεση διαπράχθηκε από μια ρωσική ομάδα χάκερ, η οποία δημοσίευσε τζιχαντιστικά μηνύματα στον ιστότοπο του δικτύου και στις σελίδες κοινωνικής δικτύωσης για να σπείρει τη διχόνοια και τη σύγχυση.

Επιστρέφοντας στο θέμα της παρέμβασης της Ρωσίας στις αμερικανικές εκλογές του 2016, οι επιπτώσεις ήταν εκτεταμένες. Ένα από τα καθοριστικά αποτελέσματα ήταν η συμβολή στην ενσωμάτωση του δεξιού λαϊκισμού στις ΗΠΑ, με την οποία εξακολουθεί να ασχολείται η χώρα. Ο δεξιόστροφο λαϊκισμός μπορεί να δημιουργήσει μια κρίση νομιμότητας για τους κρατικούς θεσμούς όπου η εμπιστοσύνη σε εκείνους που κυβερνούν διαβρώνεται. Τα τελευταία χρόνια, ο δεξιόστροφα λαϊκισμός αντιπαραβάλλει τους ανθρώπους εναντίον κρατικών θεσμών, πολιτικών και οικονομικών ηγετών, των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης, καθώς και ορισμένων μειονοτικών ομάδων όπως οι μετανάστες. Καθώς ο δεξιόστροφα λαϊκισμός συμβάλλει και διασταυρώνεται με τη μείωση της εμπιστοσύνης στα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης, η παραπληροφόρηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία δεινών ασφαλείας εντός των κρατών-στόχου. Η Ρωσία χρησιμοποιεί στρατηγικά την παραπληροφόρηση για την επίτευξη πολιτικών και στρατηγικών στόχων.

Αξίζει να αναφερθεί ότι τα ψηφιακά και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναπαράγουν λόγους παραπληροφόρησης και η Ρωσία το φέρνει σε στρατηγικό λογισμό. Η EUvsDisinfo διατηρεί μια βάση δεδομένων με δεκάδες χιλιάδες δείγματα παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο που υποτίθεται ότι συνδέονται με το Κρεμλίνο. Το 2021, μια έκθεση του Facebook αποκάλυψε ότι η Ρωσία ήταν η κορυφαία πηγή "συντονισμένης μη αυθεντικής συμπεριφοράς" διεθνώς. Η διαδικτυακή εκστρατεία παραπληροφόρησης για τον εκτροχιασμό της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ του 2023 είναι ένα σχετικό παράδειγμα για το πώς η Ρωσία στοχεύει έναν παράγοντα που θεωρεί ως νέμεση της. Δεδομένου ότι το ΝΑΤΟ είναι υψίστης σημασίας για τη δυτική ασφάλεια, είναι ένας επαναλαμβανόμενος στόχος της ρωσικής διαδικτυακής παραπληροφόρησης, όπως τεκμηριώνει το EUvsDinfo. Μια τέτοια παραπληροφόρηση βασίζεται όχι μόνο στην κατασκευή, αλλά και στη διαστρέβλωση, όπως η εκστρατεία που περιστρέφει την ετοιμότητα του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη μετά το 2014 ως επιθετικότητα, παρόλο που ήταν ένα επακόλουθο της παράνομης εισβολής της Ρωσίας στην Κριμαία. Η αφήγηση συστρέφεται μεθοδικά για να αναστρέψει την αιτία και το αποτέλεσμα.

Ρωσικές διαδικτυακές τράπεζες παραπληροφόρησης σε κρατικές πηγές και ομάδες υπέρ της Μόσχας που ενεργούν παράλληλα για να ενισχύσουν ψευδείς και παραπλανητικές αφηγήσεις, οι οποίες διαδίδονται σε πολλές γλώσσες για να διαδραματιστούν παγκοσμίως. Η παραπληροφόρηση που διακινεί η Ρωσία είναι μερικές φορές πολύ αποτελεσματική. Η Σερβία, για παράδειγμα, έχει ισχυρούς πολιτικούς και οικονομικούς δεσμούς με τη Δυτική Ευρώπη, αλλά οι περισσότεροι Σέρβοι θεωρούν τη Ρωσία ως τον πιο στενό εταίρο της χώρας και τον «μεγαλύτερο φίλο της». Ένας βασικός λόγος είναι οι αφηγήσεις που προωθούνται από ρωσικά ειδησεογραφικά μέσα όπως το RT και το Sputnik, τα οποία κυριαρχούν στο σερβικό παραδοσιακό και ψηφιακό τοπίο των μέσων ενημέρωσης. Τέτοιες αφηγήσεις υποτιμούν τη Δυτική Ευρώπη και τις ΗΠΑ, ενώ επαινούν τη Ρωσία και την Κίνα. Η παραπληροφόρηση που χρηματοδοτείται από τη Ρωσία έχει δώσει παρόμοια οφέλη και στον μη δυτικό κόσμο. Η παραπληροφόρηση που στοχεύει στην δημιουργία μιας σφήνας μεταξύ Αφρικής και Δύσης συμβάλλει στην έλλειψη συναίνεσης και υποστήριξης για την Ουκρανία στην ήπειρο.

Μέθοδος πίσω από την τρέλα;

Η Μόσχα βλέπει τον εαυτό της να διεξάγει έναν μακρύ πόλεμο εναντίον αυτού που θεωρεί δυτική ηγεμονία. Σε αυτό το πλαίσιο ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν ονομάζει «δυτική ελίτ» τον εχθρό. Το τι ακριβώς εννοεί με τη δυτική ελίτ παραμένει ασαφές, ίσως για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας, αλλά οι απώτεροι εχθροί του είναι ξεκάθαρα οι δυνάμεις των ΗΠΑ και της Ευρώπης που ηγούνται της παγκόσμιας πολιτικής και οικονομικής τάξης.

Η εχθρότητα της Μόσχας προς τη Δύση είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Όσον αφορά μια μεγάλη στρατηγική, η Μόσχα, υπό την ηγεσία του Προέδρου Πούτιν, επιθυμεί την επιστροφή στην ισορροπία δυνάμεων του παρελθόντος όπου η Σοβιετική Ένωση ήταν μια υπερδύναμη και θα μπορούσε έτσι να καθορίσει τους κανόνες της διεθνούς τάξης σε παγκόσμιο επίπεδο. Αλλά η Μόσχα συνειδητοποιεί ότι δομικά δεν μπορεί να βρει πολύ χώρο στη διεθνή πολιτική τάξη, η οποία θέτει μια πριμοδότηση σε αξίες όπως η ελευθερία και η δημοκρατία - ιδανικά που είναι εξαιρετικά περιορισμένα στη Ρωσία. Έτσι, η διεθνής τάξη θα πρέπει να επαναπροσδιοριστεί σε μια προσπάθεια να (επαν)σειρέ να (επαν) αποκαταστήσει την υπεροχή της Ρωσίας έναντι της παγκόσμιας πολιτικής και οικονομίας. Αυτό είναι εμφανές στο Δόγμα του Primakov – το λεγόμενο για τον πρώην Υπουργό Εξωτερικών και τον πρωθυπουργό Γεβγκένι Πρίμακοφ. Το Δόγμα υπαιτιώνεται ότι η Ρωσία θα πρέπει να στοχεύσει στην ίδρυση ενός πολυπολικού κόσμου, έτσι ώστε η παγκόσμια τάξη να μην μπορεί να οριστεί από μία μόνο δύναμη ή πόλο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Μόσχα στοχεύει να υπονομεύσει αυτό που θεωρεί ως δυτική δύναμη και δυτική επιρροή σε όλο τον κόσμο.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο για τη Ρωσία είναι ότι δεν έχει ούτε τη σκληρή δύναμη ούτε την οικονομική επιρροή να μπορέσει να επιτύχει αυτόν τον μεγάλο στόχο. Ίσως το Κρεμλίνο πιστεύει ότι η εργαλειοθήκη του για τον υβριδικό πόλεμο μπορεί να το βοηθήσει να βρει έναν τρόπο γύρω από αυτό το ζήτημα. Η ιδέα είναι διττή: ενίσχυση των δυνατοτήτων ισχύος της Ρωσίας μέσω της ενσωμάτωσης στρατιωτικών και μη στρατιωτικών μέσων, και εκμετάλλευση και επιδεινώνοντας την εσωτερική ευπάθεια των δυτικών δυνάμεων. Ο στόχος είναι σαφής: η αναταμάμητη ασυμμετρία μεταξύ της Ρωσίας και των δυτικών δυνάμεων προκειμένου να θριαμβεύσει πάνω τους.

Μια τεθωρακισμένη συνοδεία φιλορωσικών στρατευμάτων στο νότιο λιμάνι της Μαριούπολης της Ουκρανίας, στις 21 Απριλίου 2022.© Chingis Kondarov / Reuters )